Współrzędne: 53°26'17″N 14°32'32″E / 53.43806, 14.54222

Szczecin
Wały Chrobrego
Herb Szczecina Flaga Szczecina
Województwo	zachodniopomorskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina • rodzaj	Szczecin miejska
Założono	IX wiek
Prawa miejskie	3 kwietnia 1243
Prezydent miasta	Piotr Krzystek
Powierzchnia	300,53 km²
Położenie (punkt)	53° 26' 17 '' N 14° 32' 32 '' E
Wysokość	do 131 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	406 941[1] 1.355,1 os./km² 674 tys. (szczecińska)[2](2002)
Strefa numeracyjna	91
Kod pocztowy	70-018 do 71-871
Tablice rejestracyjne	ZS
Położenie na mapie Polski Szczecin
TERC10 (TERYT)	3262011
SIMC10	0977976
Miasta partnerskie	Bremerhaven, Dalian, Esbjerg, Friedrichshain-Kreuzberg, Kingston upon Hull, Kłajpeda, Lubeka, Malmö, Murmańsk, Rostock, Saint Louis
Hasło promocyjne: ʃtʃɛtʃin Floating Garden 2050[3]
Urząd miejski 3 plac Armii Krajowej 1, 71-871 Szczecin tel. 091 424 59 31; faks 091 424 53 22
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Szczecin (łac. Stetinum lub Sedinum^[4], niem. Stettin) – miasto na prawach powiatu, stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego. Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Szczecin jest członkiem Unii Metropolii Polskich. Miasto jest centrum aglomeracji szczecińskiej, skupiającej okoliczne gminy i miasta.

Rozbudowana gospodarka z udziałem różnych gałęzi przemysłu sprawia, że Szczecin jest głównym ośrodkiem gospodarczym regionu. Charakterystyczna dla miasta jest gospodarka morska m.in. znajduje się tu duży port morski i stocznia. Miasto jest ośrodkiem turystycznym, z dużą liczbą zabytków. Stanowi centrum kulturalne – liczne teatry, muzea i ośrodki kultury. Jest też ośrodkiem religijnym poprzez kurię arcybiskupią, wydziały teologiczne, sanktuarium maryjne.

Miasto otaczają trzy puszcze: Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu.

Spis treści 1 Położenie 2 Warunki naturalne 2.1 Rzeźba terenu 2.2 Przyroda 2.3 Stosunki wodne 2.4 Klimat 3 Historia 4 Toponimika nazwy miasta 5 Hejnał Szczecina 6 Architektura i urbanistyka 6.1 Zabytki 6.2 Rynki, trakty, bulwary 6.3 Zieleń miejska 6.4 Panoramy 7 Gospodarka Szczecina 8 Handel 9 Kultura 9.1 Teatry 9.2 Imprezy cykliczne 9.3 Media lokalne 10 Sport 11 Edukacja 12 Komunikacja 12.1 Komunikacja miejska 12.2 Transport drogowy 12.3 Komunikacja kolejowa 12.4 Transport wodny 12.5 Transport lotniczy 12.6 Przejścia graniczne 12.7 Komunikacja rowerowa 13 Polityka i administracja 13.1 Podział administracyjny 13.2 Władze miasta 13.3 Parlamentarzyści 13.4 Konsulaty 13.5 Współpraca międzynarodowa 14 Demografia 14.1 Język 15 Ludzie Szczecina 15.1 Honorowi Obywatele Miasta 16 Bezpieczeństwo 17 Religie 18 Zobacz też 19 Przypisy 20 Bibliografia 21 Linki zewnętrzne

edytuj Położenie

Szczecin leży w północno-zachodniej Polsce, w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego przy granicy polsko-niemieckiej. Miasto leży nad rzeką Odrą oraz jeziorem Dąbie, obejmując część Międzyodrza.

 Osobny artykuł: aglomeracja szczecińska.

Szczecin jest położony na obszarze czterech mezoregionów geograficznych: Dolina Dolnej Odry, Wzniesienia Szczecińskie, Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska – wchodzą one w skład Pobrzeża Szczecińskiego.

Odległość z centrum miasta do Morza Bałtyckiego w linii prostej wynosi 55 km^{potrzebne źródło}. Szczecin graniczy z miastem i gminą Police (od północy) oraz gminami: Dobra, Kołbaskowo od zachodu, Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.

Wieś Pilchowo i osiedle Pilchowo jest podzielone granicą administracyjną między miastem Szczecin a wiejską częścią gminy Police, Bezrzecze – między Szczecinem a gminą Dobra jako osiedle i wieś o tej samej nazwie, Załom – między Szczecinem a gminą Goleniów jako osiedle i wieś.

Szczecin jest uznawany za historyczną stolicę Pomorza Zachodniego.

edytuj Warunki naturalne

Struktura użytkowania gruntów (2005) ¹

Rodzaj	Powierzchnia	%
Użytki rolne	4387 ha	14,58%
Lasy i grunty leśne	5073 ha	16,86%
Pozostałe grunty i nieużytki	20 623 ha	68,55%
Razem (Σ)	30 083 ha	100%

edytuj Rzeźba terenu

Według danych z 2008 roku powierzchnia miasta obejmuje 300,53 km² ²⁷.

W granicach Szczecina spotykają się typy krajobrazu 4 mezoregionów geograficznych tj.: Dolina Dolnej Odry, Wzniesienia Szczecińskie, Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska. Średnia rzędna terenu Szczecina wynosi 25 m n.p.m.^[5]. Najniżej powierzchnia terenu opada pomiędzy ramionami Odry, gdzie występują obszary depresyjne sięgające 0,1 m n.p.m. Przy graniach Szczecina znajduje się wzniesienie Wielecka Góra (131 m n.p.m.) leżąca na Wzgórzach Warszewskich, a na południe od miasta, w Szczecińskim Parku Krajobrazowym znajduje się Bukowiec (148 m n.p.m.) na Wzgórzach Bukowych.

edytuj Przyroda

 Osobny artykuł: Przyroda w Szczecinie.

W granicach administracyjnych Szczecina znajdują się niewielkie fragmenty Szczecińskiego Parku Krajobrazowego "Puszcza Bukowa" (m.in. z Jeziorem Szmaragdowym i rezerwatem przyrody "Zdroje") oraz północna część obszaru specjalnej ochrony ptaków (OSO) Natura 2000 Dolina Dolnej Odry (PLB 320003), natomiast na południu miasto graniczy z Parkiem Krajobrazowym Dolina Dolnej Odry i jest otoczone przez 3 puszcze Wkrzańską, Bukową i Goleniowską.

edytuj Stosunki wodne

Przez miasto przepływają: rzeka Odra, jej odnoga Regalica wpadająca do jeziora Dąbie leżącego w całości w granicach miasta, łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych rzek.

edytuj Klimat

Najczęściej oddziałujące masy powietrza polarnomorskiego znad północnego Atlantyku charakteryzują się dużą wilgotnością, co latem wpływa na wzrost zachmurzenia i ilości opadów atmosferycznych; zimą wiąże się z ociepleniem i dużym zachmurzeniem. Masy te najczęściej zalegają latem i jesienią.

Rzadziej napływa powietrze polarnokontynentalne z Europy Wschodniej i z Azji. Obecność tego powietrza obserwuje się najczęściej zimą i wiosną. Odznacza się ono małą zawartością pary wodnej. Podczas jego zalegania wiosną występują liczne przymrozki, zimy są mroźne i słoneczne. Znacznie rzadziej napływa powietrze arktyczne – przynosi ono pogodą bardzo zmienną, ze znacznymi zmianami temperatury i wiosenne przymrozki. Najrzadziej notuje się obecność powietrza zwrotnikowego, które niesie okresy gwałtownego ocieplenia, pojawiające się niekiedy zimą oraz sporadycznie latem.

Średnia prędkość wiatru wynosi ok. 3,3 m/s. Dominują wiatry zachodnie (W) i południowo-zachodnie (SW).

Obecność dużych zbiorników wodnych jak: Zalew Szczeciński, jezioro Miedwie i doliny Odry powoduje wzrost wilgotności powietrza na tych obszarach. Średnia wilgotność względna powietrza wynosi 80%, najwyższa – 88%, która występuje w listopadzie, grudniu i styczniu, a najmiejsza ok. 72% w kwietniu i maju.

Średnia temperatura powietrza w Szczecinie waha się w granicach od 8 do 8,4 °C^[5]. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec z temperaturą od 15,8 °C do 20,3 °C, najzimniejszym styczeń od -4,1 °C do 2,6 °C^[5]. Temperatura powietrza poniżej 0 °C występuje przeciętnie w ciągu 86 dni w roku, najczęściej w styczniu i w lutym.

Średnia roczna suma opadów wynosi 537 mm, średnia suma opadów w półroczu chłodnym 225 mm, a w półroczu ciepłym 350 mm^[5]. Średnio w ciągu roku występuje 167 dni z opadami^[5].

Charakterystyczną cechą klimatu Szczecina jest duża liczba dni pochmurncyh, co wynika z położenia na szlaku przemieszczania się układów cyklonalnych z nad Atlantyku. W latach 1956-1998 liczba dni pochmurnych była dwukrotnie większa od dni pogodnych. Największym średnim zachmurzeniem charakteryzują się miesiące: listopad, grudzień i styczeń, kiedy to przeważają chmury warstwowe, a najmniejsze zachmurzenie – maj i sierpień.

Średnia temperatura i opady dla Szczecina
Miesiąc	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Cze	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru	Roczna
Średnie najwyższe temperatury °C	2	2	7	12	18	20	22	22	18	12	7	3	12
Średnie najniższe temperatury °C	-2	-3	1	3	8	12	13	13	10	6	2	0	6
Opady mm	35.6	27.9	33	38.1	45.7	55.9	71.1	63.5	43.2	43.2	40.6	40.6	538,5
Źródło: Weatherbase[6] 12.02.2009

edytuj Historia

 Osobny artykuł: Historia Szczecina.

W VII-VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiej. Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą, u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka.

W 967 Mieszko I przyłączył Pomorze wraz ze Szczecinem do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Do ok. 1005 r. Szczecin znajdował się pod zwierzchnictwem Bolesława Chrobrego. Militarne zaangażowanie się polskiego władcy w Czechach i konflikt z Niemcami zaktywizowały możnych pomorskich do secesji. Antychrześcijańska rewolta połączona z buntem lokalnego możnowładztwa spowodowały uniezależnienie się Szczecina i innych grodów pomorskich.

Po bitwie koło Strugi (część Płoni) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika, Warcisława I.

W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie. W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 jezioro Dąbie, a w 1321 Police. W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim. Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III Wielki wybudował swoją siedzibę, tzw. "Kamienny Dom" oraz kaplicę św. Ottona. W 1474 w Szczecinie, po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X, który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie, a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina. Jednak już w 1532 księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą Księstwa szczecińskiego. W 1570 został podpisany "pokój w Szczecinie" kończący I wojnę północną.

W 1630 miasto zajęli Szwedzi. Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta. W 1713 miasto zostało przyłączone do Prus, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720.

W czasie wojny siedmioletniej Rosjanie dokonali oblężenia Szczecina. W latach 1806-1813 Szczecin był pod okupacją francuską. Od 21 lutego do 29 lipca 1809 stacjonował sztab 4. płku strz. konnych armii Księstwa Warszawskiego zwalczający na Pomorzu Szwedzkim pruskie oddziały powstańcze mjra Schilla. Od stycznia do 5 grudnia 1813 twierdza była bohatersko broniona przez francuskiego gen. Barbanegre.

W 1843 miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu, wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł. W 1873 ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta.

W chwili wybuchu II wojny światowej miasto liczyło ok. 270.000 mieszkańców. 15 października 1939 utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin, istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 65%, a portu i ośrodków przemysłu 95%^{potrzebne źródło}.

26 kwietnia 1945 Armia Czerwona zdobyła Szczecin. Oficjalne przekazanie miasta władzom polskim nastąpiło późno, bo dopiero 5 lipca. Dotychczasowa ludność, która pozostała w mieście została jednak wysiedlona w ciągu następnych lat do Niemiec i w 1947 w Szczecinie mieszkało już tylko 4 tys. Niemców.

W grudniu 1970 i sierpniu 1980 w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe. 11 czerwca 1987 miasto odwiedził papież Jan Paweł II.

W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego, a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego. Od 1999 miasto jest główną kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschódiego sił NATO.

W dniach 4-7 sierpnia 2007 odbył się w Szczecinie finał Operacji Żagiel – The Tall Ships' Races (po odwiedzeniu kolejno – duńskiego Århus, fińskiej Kotki i szwedzkiego Sztokholmu) międzynarodowych regat żaglowców. Organizatorzy twierdzą, że teren zlotu odwiedziły 2 miliony ludzi^[7].

edytuj Toponimika nazwy miasta

Pierwotna nazwa Szczecina jest słowiańskiego pochodzenia. Dokumenty pisane zachowane ze średniowiecza są stosunkowo nieliczne i trudno z nich wyciągnąć konkretne wnioski. Dawniej panowało przekonanie, że nazwa miasta pochodzi od szczeciny. Inni wywodzili ją od słowa ściek (ponieważ wody odrzańskie w tym rejonie bardzo powoli „ściekają" ku Bałtykowi). Nowsze badania postawiły jeszcze dalsze przypuszczenia, że gród szczeciński otrzymał swą nazwę od szczytu, na którym się wznosił. Stare kroniki wspominają, iż miasto znajdowało się na trzech wzgórzach. Od tych szczytów powstała pierwsza nazwa Szczytno. Marian Gumowski na podstawie badań przeprowadzonych na starych pieczęciach miejskich uważał, iż pierwotna nazwa miasta brzmiała Szczycin.

Na przestrzeni wieków Szczecin wielokrotnie zmieniał nazwy. Najstarsza wzmianka wymieniająca nazwę Stetinum pochodzi z 1133, w 1188 Stetyn, w 1251 Stityn a także Stitinum, Stytin, Stiltin i Szczeticinice

Obecna nazwa miasta formalnie obowiązuje od 19 maja 1946^[8].

edytuj Hejnał Szczecina

Hejnał Miasta Szczecina jest grany na trąbce przez trębacza codziennie o godz. 12.00 z Urzędu Miejskiego w Szczecinie, a także z Wieży hejnałowowej na Zamku Książąt Pomorskich^[9]. Istnieją dwie wersje hejnału. Wersja codzienna jest grana na jedną trąbkę, a w dni świąt państwowych i miejskich grany jest w wersji uroczystej przez trzech trębaczy^[10]. Hejnał powstał w 1995 roku i jego autorem jest prof. Janusz Stalmierski^[10][11]. Hejnał został przyjęty w 1996 roku do statutu miasta^[12].

edytuj Architektura i urbanistyka

Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901, nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także – jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny – do secesji i modernizmu. Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich. Centrum Szczecina to wielkie ronda i ulice, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Ten gwiaździsty układ urbanistyczny porównywany jest często do najsłynniejszej realizacji tego typu w Europie – Paryża.

Większa część Śródmieścia zbudowana została na układzie gwiaździstym z placami w formie rond oraz szerokimi alejami obsadzonymi drzewami. Trasy komunikacji tramwajowej w zdecydowanej większości przebiegają wydzielonymi pasami bądź środkiem alei.

edytuj Zabytki

 Osobny artykuł: Zabytki Szczecina.

W Szczecinie znajduje się duża liczba zabytków. Obecnie w mieście objętych ochroną prawną jest ok. 200 obiektów, a samo miasto znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Reprezentacyjną część Szczecina stanowią Wały Chrobrego, tworzące nad Odrą tarasy widokowe o długości 500 m. Sąsiadują one z budynkami użyteczności publicznej o monumentalnej architekturze, takimi jak Muzeum Morskie, Akademia Morska i Urząd Wojewódzki.

Szczecin stanowił siedzibę książęcą, dzięki czemu w mieście powstał Zamek Książąt Pomorskich. O przeszłości miasta świadczą również pozostałości umocnień miejskich, jak Baszta Siedmiu Płaszczy lub bogato zdobione Brama Portowa i Brama Królewska.

Jedną z wyróżniających się budowli w Szczecinie jest bazylika św. Jakuba, która stanowi dominantę ulicy Wyszyńskiego. Inne kościoły, na które należy zwrócić uwagę noszą wezwania: św. Jana Ewangelisty, św. Piotra i św. Pawła oraz św. Jana Chrzciciela. Dużą wartość historyczną mają także niewielkie kościoły, o średniowiecznym rodowodzie, położone w peryferyjnych osiedlach miasta: na Stołczynie, Krzekowie i Pomorzanach.

W Szczecinie znajduje się wiele byłych rezydencji, takich jak: Pałac Pod Głowami, Pałac Klasycystyczny, Pałac pod Globusem, Pałac Joński, Pałac Sejmu Stanów Pomorskich, Pałac Ziemstwa Pomorskiego oraz kamienice: Kamienica Loitzów, Domki Profesorskie.

W Szczecinie będącym jedną z ważniejszych republik miejskich w średniowieczu wybudowano Ratusz Staromiejski z Rynkiem Siennym, a następnie miasto jako siedziba prowincji i rejencji wzbogaciło się o kolejne budynki administracji publicznej takie jak: Czerwony Ratusz, Urząd Miejski w Szczecinie czy też Gmach Poczty oraz Gmach Poczty nr 2.

edytuj Rynki, trakty, bulwary

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list.

W Szczecinie znajduja się 43 place^[13], m.in.: plac Orła Białego, plac Grunwaldzki, plac Rodła, plac Tobrucki, plac Lotników.

Trakty i bulwary:

• Bulwar Maurycego Beniowskiego
• Droga Siedmiu Młynów
• Rynek Sienny
• Targ Rybny

edytuj Zieleń miejska

Na terenie Szczecina występują duże skupiska zieleni miejskiej w postaci parków, cmentarzy, zieleńców, skwerów i zieleni ulicznej. Ogólna powierzchnia terenów zieleni miejskiej (z cmentarzami) wynosi 605,3 ha, co stanowi 2% powierzchni Szczecina ¹. Największą powierzchnię zajmują parki spacerowo-wypoczynkowe, których w 2006 r. było 16 i zajmowały łączną powierzchnię 161,5 ha ¹.

Największym i najpopularniejszym^[14] parkiem jest Park Kasprowicza (o pow. 49 ha) położony na wzniesieniu i stoku Doliny Niemierzyńskiej ze sztucznie utworzonym jeziorkiem Rusałką. Drugim parkiem co do wielkości jest Park Żeromskiego (o pow. 24 ha), powstały na terenach zlikwidowanych cmentarzy na początku XX wieku.

Pozostałe parki to: Park Dendrologiczny im. prof. Stefana Kownasa, Park Brodowski, Park Andersa, Park Powstańców, Park Arkoński, Park Noakowskiego, Park Jasne Błonia, Park przy ul. Niemierzyńskiej, Park przy ul. Goleniowskiej, Park przy ul. Jasnej, Park przy Stawie Brodowskim, Park przy ul. Sąsiedzkiej, Park przy ul. Przodowników Pracy, Park im. Stanisława Nadratowskiego, Park Szachisty (Pogodno), Ogród Różany, Park przy ul. Wapiennej (Warszewo).

Dużym skupiskiem zieleni są cmentarze o ogólnej powierzchni 182,6 ha. Największy z nich Cmentarz Centralny znajduje się w na śródmieściu. W mieście istnieją 93 zieleńce, o łącznej powierzchni 48,5 ha ¹.

edytuj Panoramy

edytuj Gospodarka Szczecina

Użytki rolne w mieście (2005) ¹

Rodzaj	Powierzchnia	%
grunty orne	2920 ha	66,56%
łąki	1143 ha	26,05%
pastwiska	210 ha	4,79%
sady	114 ha	2,60%
użytki rolne (Σ)	4 387 ha	100%

Szczecin to znaczący ośrodek gospodarki morskiej. Port morski obsługuje armatorów z całego świata i jest portem macierzystym dwóch dużych przedsiębiorstw żeglugowych: Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica. Ponad to mają tu swoje siedziby liczne inne firmy powiązane z gospodarką morską. Na terenie portu, na wyspie Ostrów Grabowski działa Spółka Wodna Międzyodrze zajmująca się oczyszczaniem ścieków. Tradycyjny dla miasta jest przemysł stoczniowy – Stocznia Szczecińska Nowa oraz stocznie remontowe: Szczecińska Stocznia Remontowa "Gryfia", Stocznia Pomerania Sp. z o.o. oraz stocznia rzeczna Grupa Stoczni Odra Sp. z o.o.

Huta Szczecin jest jedyną na polskim wybrzeżu hutą żelaza. Szczecińskie Zakłady Nawozów Fosforowych Superfosfat S.A., zlokalizowane niedaleko huty, produkują nawozy sztuczne dla rolnictwa i ogrodnictwa.

W końcu października 2008 liczba bezrobotnych w Szczecinie obejmowała ok. 7,0 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 4,0% do aktywnych zawodowo^[15].

edytuj Handel

W miastach portowych zawsze rozwijał się handel. Największym szczecińskim centrum handlowym jest CHR Galaxy, które deklaruje że miesięcznie odwiedza je prawie 1,2 mln klientów^[16]. W Szczecinie znajduje się również CH Turzyn.

W 2006 roku w mieście było 17 targowisk, z czego 15 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej ¹. Największe szczecińskie bazary to: Pogodno (ul. Reymonta), plac Kilińskiego, Turzyn przy ul. Bohaterów Warszawy, Targowisko na Szafera, Manhattan (ul. Staszica), a także targowisko przy ul. Dziennikarskiej w Szczecin-Dąbiu. W Szczecinie w każdą niedzielę odbywają się dwie giełdy samochodowe, pierwsza koło Polmozbytu przy ul. Białowieskiej, druga przy ul. Cukrowej.

Szczecin słynny jest z kilku produktów. Pierwszym z nich jest paprykarz szczeciński, który jest typowym dodatkiem do kanapek. Składa się z rybiego mięsa, ryżu, cebuli, koncentratu pomidorowego, oleju roślinnego, dodatku różnych przypraw i soli. Drugim szczecińskim słynnym przysmakiem są szczecińskie paszteciki, robione z ciasta francuskiego mogą być nadziewane serem, mięsem, bądz też kapustą z grzybami. Regionalnym produktem jest także szczecińska wódka Starka, produkowana z żyta obecnie tylko w tutejszej wytwórni wódek, jej smak zawdzięcza długiemu leżakowaniu w dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłkowych.

edytuj Kultura

Według danych z 2007 r. w mieście działało 37 placówek bibliotecznych, z których skorzystało 80 250 czytelników ¹. Największą biblioteką jest Książnica Pomorska.

W Szczecinie działa 5 kin, które w 2007 roku odzwiedziło 1 138 228 widzów ¹. Mieści się tu najstarsze na świecie Kino Pionier 1909, działające nieprzerwanie w tym samym miejscu od 1907 r. Pozostałe 3 kina to: Centrum Filmowe Helios (4 sale), Multikino (9 sal), Kino Zamek.

Najważniejszym muzeum w mieście jest Muzeum Narodowe przy ul. Staromłyńskiej na Starym Mieście, w którym znajduje się także Galeria Sztuki Współczesnej. W pobliżu znajdują się także jego oddziały: Muzeum Historii Miasta i Muzeum Morskie. Oprócz tego istnieją także:

• Muzeum Zamkowe w Zamku Książąt Pomorskich,
• Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczecińskiego^[17]
• Muzeum Oświaty Szczecińskiej
• Muzeum Katedralne przy bazylice archikatedralnej św. Jakuba

edytuj Teatry

• Teatr Polski
• Teatr Współczesny
• Teatr Kana
• Teatr Krypta (w Zamku Książąt Pomorskich)
• Teatr Lalek Pleciuga

oraz:

• Filharmonia Szczecińska
• Opera na Zamku

i amfiteatr w Parku Kasprowicza (Teatr Letni).

edytuj Imprezy cykliczne

Każdego roku aglomeracja staje się nieformalną stolicą opery i operetki. Latem artyści ulicy przyjeżdżają do Szczecina, by zaprezentować szerokiej publiczności swoje nowe, często niekonwencjonalne projekty. Na Festiwalu Artystów Ulicy można spotkać teatry, który nowatorstwem i odwagą dotyka przemilczanych tematów i dorównuje sztukom wizualnym^{styl do poprawy}. Co roku odbywają się Dni Morza – jedna z większych imprez w ciągu roku, na którą zapraszane są wielkie gwiazdy. W kwietniu odbywa się Rajd Magnolii, najbardziej prestiżowa impreza motoryzacyjna w woj. zachodniopomorskim, będąca III rundą Pucharu Polski Automobilklubów i Klubów.

Lista imprez cyklicznych odbywających się w Szczecinie:

• Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form "Kontrapunkt"
• Rajd Magnolii
• Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE
• Tydzień Kresowy Kaziuki – początek marca
• Dni Kultury Ukraińskiej – maj, od 1996^[18]
• Szkolna Giełda Turystyczna "Przygoda" – maj, od 1999^[19]
• Musica Genera Festival – maj, od 2002^[20]
• Dni Morza w Szczecinie – czerwiec^[21]
• Międzynarodowy Festiwal Artystów Ulicy "Spoiwa Kultury" – lipiec, od 1999^[22][23]
• Międzynarodowy Konkurs Baletowy "Złote Pointy” – w latach 1994–2007 Ogólnopolski Konkurs Baletowy "Najlepszy Absolwent Szkół Baletowych w Polsce"^[24]
• Turniej tenisowy Pekao Open – wrzesień, od 1996^[25]
• Szczeciński Festiwal Tatuażu – listopad, od 1998^[26]
• Piknik nad Odrą – początek maja, od 2005^[27]
• Noce Europejskiej Kinematografii - Kino Plenerowe od 2006 - Stowarzyszenie Twórców i Producentów Sztuki

edytuj Media lokalne

Obecnie w Szczecinie działają dwie lokalne stacje telewizyjne (TVP Szczecin i TV7) oraz lokalne stacje radiowe Polskie Radio Szczecin, Radio VOX FM, Radio Eska Szczecin oraz Radio Złote Przeboje, Radio RMF MAXXX, i Planeta FM. Największymi lokalnymi gazetami są: Kurier Szczeciński i Głos Szczeciński, regionalne wydanie Gazety Wyborczej. Jest także bezpłatny tygodnik MM Moje Miasto. Kiedyś w Szczecinie działały również stacje telewizyjne: TV Morze, TV Bryza i TV Gryf oraz radiowe: Radio Plus Szczecin, Radio Plama, Radio PSR, Radio ABC i Radio As. Na Prawobrzeżu wydawana jest również bezpłatna gazetka tj. Prawobrzeże. Dla członków Spółdzielni Mieszkaniowej "Dąb" wydawana jest gazeta "Panorama 7", której cena jest wliczana w czynsz. W Szczecinie wydawany jest także dwumiesięcznik kulturalny "Pogranicza".

edytuj Sport

 Osobny artykuł: Sport w Szczecinie.

W Szczecinie największymi obiektami sportowymi są Stadion Miejski im. Floriana Krygiera oraz Miejski Stadion Lekkoatletyczny im. Wiesława Maniaka. Obiekty te należą do miasta, a administruje nimi MOSRiR Szczecin.

Najsłynniejszym szczecińskimi zespołem piłkarskim jest Pogoń Szczecin grająca obecnie w I lidze. Drużyną siatkarską ze Szczecina, która odnosi największe sukcesy jest żeński Piast Szczecin, który gra obecnie w I lidze, a męski zespół Morze Bałtyk Szczecin w II lidze piłki siatkowej. Ponadto zespołem wielosekcyjnym przede wszystkim nastawionym na szkolenie młodzieży jest Arkonia Szczecin.

W mieście działa także Aeroklub Szczeciński, który łączy ok. 250 członków zgrupowanych w 6 sekcjach, a także prowadzi szkolenia: samolotowe, szybowcowe, spadochronowe, paralotniowe, okazjonalnie kursy mikrolotowe.

edytuj Edukacja

W 2007 roku w szczecińskich 59 szkołach podstawowych uczyło się 20 739 dzieci, a w 51 gimnazjach 12 504 uczniów. W szkołach średnich uczyło się 13 467 osób ¹. Miasto w 2007 roku miało 31 liceów ogólnokształcących, 22 technika dla młodzieży, 10 liceów profilowanych dla młodzieży, 14 zasadnicznych szkół zawodowych dla młodzieży, 5 szkół policealnych, 11 szkół artystycznych ¹.

W Szczecinie mieszczą się następujące uczelnie:

• Akademia Morska w Szczecinie
• Arcybiskupie Wyższe Seminarium Duchowne w Szczecinie
• Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie
• Uniwersytet Szczeciński
• Akademia Muzyczna w Poznaniu – Filia w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Turystyczna
• Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP
• Wyższa Szkoła Integracji Europejskiej
• Wyższa Szkoła Języków Obcych
• Wyższa Szkoła Sztuki Użytkowej
• Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Szczecinie
• Szczecińska Szkoła Wyższa - Collegium Balticum
• Wyższa Szkoła Zawodowa "OECONOMICUS" PTE
• Wyższa Szkoła Zarządzania
• Zachodniopomorska Szkoła Biznesu
• Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie powołany na bazie Politechniki Szczecińskiej i Akademii Rolniczej w Szczecinie

edytuj Komunikacja

edytuj Komunikacja miejska

 Osobne artykuły: Komunikacja autobusowa w Szczecinie, Tramwaje w Szczecinie.

Obecnie po Szczecinie kursuje 11 linii tramwajowych (nie ma linii nr 10) oraz 75 autobusowe (w tym 14 nocnych). Organizatorem komunikacji w mieście jest zakład budżetowy pod nazwą Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Jego zadaniem jest ustalanie szczegółowego rozkładu jazdy na wszystkich liniach, dystrybucja i kontrola biletów oraz zamawianie usług przewozowych. Na jego zlecenie, linie tramwajowe obsługuje przedsiębiorstwo Tramwaje Szczecińskie, a autobusowe Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica", Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie", Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz PKS Szczecin.

Sieć tramwajowa stanowi podstawowy środek transportu publicznego w centrum miasta. Choć gęstość sieci w ścisłym centrum miasta uległa w latach powojennych istotnemu zmniejszeniu, nadal zapewnia ona dojazd do najważniejszych ośrodków handlowych i usługowych. Promieniście rozchodzące się z centrum linie tramwajowe zapewniają duże zdolności przewozowe z oraz do najważniejszych dzielnic lewobrzeżnego Szczecina. W planach istnieje budowa Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju, który miałby połączyć prawobrzeżną część miasta z centrum. Ta inwestycja miałaby poprawić funkcjonowanie komunikacji po obu stronach Odry

Sieć połączeń autobusowych coraz częściej poddawana jest krytyce, ponieważ pozostaje niezmienna od kilkunastu lat. Faktem jest jednak, że system ten jest chwalony przez niezależnych ekspertów, ponieważ w zdecydowanej większości linie autobusowe nie pokrywają się z liniami tramwajowymi. Wyjątkiem są linie pospieszne, które z założenia mają stanowić bezpośrednią, droższą alternatywę dla tramwajów.

edytuj Transport drogowy

Szczecin jest ważnym węzłem komunikacyjnym, ze względu na położenie na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię, Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego.

Drogi przechodzące przez Szczecin

Droga	Trasa	Dzielnice
Autostrada A6E28	granica państwa (Kołbaskowo) «» Szczecin (S3-węzeł "Rzęśnica")	?
Droga ekspresowa S3E65	Świnoujście «» Goleniów «» Szczecin (A6-węzeł "Rzęśnica") ... Szczecin (A6-węzeł "Klucz") «» Parnica «» Gorzów Wielkopolski «» Zielona Góra «» Bolków «» granica państwa (Lubawka)	?
Droga krajowa 3